PKK'de Çözülme, Uzlaşma ve
Güce Tapma Felsefesi
1970'li yılların sonlarına doğru kuruluşu ilan edilen ve bu ilanında Marksist-Leninist olduğunu belirten, "Türk sömürgeciliğine" karşı Kürtlerin kendi kaderini tayin hakkını "Bağımsız ve Birleşik Kürdistan" olarak kullanacağını açıklayan, Türkiye Kürdistan'ının "sömürge" olduğu tesbiti yapan, "Bağımsız ve Birleşik Kürdistan"ı kurarak sosyalizme geçmeyi savunan ve tüm bunları gerçekleştirebilmek için de ulusal temelde ayrı bir örgütlenmenin gerekliliğini baştan ilan eden PKK, 12 Eylül askeri darbesinden sonraki dönemde, Ağustos 1984'de Eruh ve Şemdinli baskınlarıyla kır gerilla savaşına resmen başlamış, beş-altı yıl içinde belli bir gelişim göstermiş ve 1990'da "ordulaşma"dan, "kurtarılmış bölgeler kurmaktan" ve "halk savaşının stratejik denge aşamasında olunduğu"ndan sözetmeye başlamıştı.
Fakat 1993 yılından itibaren PKK, gittikçe güç yitirmeye, gerilemeye başlamış ve ilk kez Mart 1993'de, daha sonra 1995'de ve son olarak da 1 Eylül 1998'de ateş-kes ilan etmiş, "uzlaşma"dan, "diplomasi"den, "siyasallaşmak"tan sözeder olmuştu. Ve buna paralel olarak bir dizi "dönüşüm", "değişim" gündeme gelmeye başladı. PKK'nin ambleminde baştan beri var olan "orak-çekiç"in 1995 başında kaldırılmasıyla, bu "dönüşüm" ve "değişim" belirgin bir hal almıştı.
Bu gelişme karşısında Kurtuluş Cephesi' nin Mart-Nisan 1995 tarihli 24. sayısında şunları yazmıştık:
Şu kesinkes bilinmek zorundadır: Çekiç-orak simgesi, hiçbir zaman revizyonizmin ya da 'reel sosyalizmin' simgesi olmamıştır. Çekiç-orak, her zaman işçi sınıfının köylülükle birlikteki mücadelesinin simgesi olmuştur ve bu mücadele yüzyılımıza damgasını vurmuştur. Bu tarihsel gerçekleri değiştirmeye kimsenin gücü yetmez.
Ve artık, tüm gerçekliği ile PKK kendisini proletarya saflarından çıkarmıştır. Ezilen bir ulusun kendi kaderini tayin hakkına sahip olması yine de proletaryanın devrimci mücadelesi tarafından desteklenilecektir. Ama PKK ile Marksizm-Leninizm kapsamında ve bağlamında tartışılacak birşey kalmamıştır. Artık Kürt ulusal hareketine egemen olan orta ve küçük-burjuvazinin proletarya ideolojisi tarafından eleştirisi gündemdedir."
Ancak, tüm "akıllı politika yapma"ya rağmen, PKK'nin emperyalist ülkelerle girdiği gizli ilişkiler ve ulu-orta söylenmiş anti-marksist sözler, kaçınılmaz olarak ülkemiz solunda, özellikle yeni yetişen devrimci kuşak arasında çeşitli "şüpheler", "kaygılar" yaratmaya başlamıştır. İşte böyle bir gelişme karşısında, PKK'deki "değişime güvenmeyen", buna şüpheyle bakanların "güvenini kazanmak" için ve daha da önemlisi Kürt kitlesini bu "değişime" hazırlamak için, bol sol terminolojili yayınlar sıkça gündeme gelmiştir. Bu tür yayınlar, A. Öcalan'ın "tarihi Roma seferi" ile birlikte yeniden bir "canlanma" göstermiştir.
Kasım 1999 tarihli Serxwebûn'un 203. sayısında A. Öcalan'ın İtalya'ya gidişi, "PKK yürüyüşü zafer yürüyüşüdür, sosyalizm yürüyüşüdür!" başlıkları, PKK'nin kurucularından Duran Kalkan'la yapılan "sosyalizm üzerine röportaj" tamamlanırken, bu "canlanma"nın içerdiği tüm anti-marksist kavrayışların ortaya konulduğu "değişim"in açık bir ifadesi olmuştur:
Şöyle diyor Duran Kalkan:
Şüphesiz, bu değişimleri ülkemiz solundan da, küçük-burjuva demokratları arasından da "gerekli" ve "akılcı" bulanlar olmuştur. Ve hatta, "PKK, zaten Marksist-Leninist değildi, ulusal ve milliyetçi bir hareketti; böyle yapmakla, özüne dönüyor, böylesi daha iyi değil mi?" diyenler de olmuştur.
Marksizm-Leninizmin ABC'sinden biraz haberdar olan hemen herkesin bileceği gibi, "durum" hiç de böyle değildir.
Yapılmak istenen, ulusal bir hareket olarak PKK'nin kendine komünist ya da sosyalist bir görünüm vermekten vazgeçme çabası değildir sadece. Yapılmak istenen, aynı zamanda, Kürt sorununu emperyalist sistem içinde, emperyalizmle uzlaşarak çözmek çabasıdır. Bunu sağlayabilmesi için de, emperyalistlerin istediği gibi, kendi "geçmişinden" kurtulması, bu "geçmişi" reddetmesi ve "doğru olmadığını" ortaya koyması gerekmektedir. PKK'deki son dönemlerin sosyalizm söylemi, bu çerçevede ortaya çıkmaktadır.
Bu yöntem, düşme tehlikesi gösteren bir balonun içindekilerin, kendileri için fazlalık olan ağırlıklardan kurtulma yöntemidir ve dünya tarihi kadar eski bir yöntemdir. Moda deyimle söylersek, bu "global" bir yöntemdir; SBKP revizyonistlerinden, Latin-Amerika'nın pekçok devrim kaçkınlarına kadar pekçok yerde uygulanmış bir yöntemdir.
Sosyalizmin dünya çapında güç kazandığı dönemlerde kendilerini sola atan küçük-burjuva aydınlarının devrim mücadelelerinin gerilediği dönemlerde sıkça kullandığı bu yöntem, sadece Marksizm-Leninizmin terkedilmesiyle sınırlı değildir. Aynı zamanda her türlü devrimci terminoloji ve Marksist-Leninist kavram da hızla terkedilir. Geçmişte belli bir düzeyi olan teorik yazılar giderek yüzeyselleşir, günlük konuşma diliyle ifade edilen ve ne denilmek istendiği yer yer anlaşılamayan metinler haline dönüşür. Bu yazılarda, geçmişin reddedildiğine ilişkin yapılan "yeminler" ile "sosyalizmin hazinesine" ne denli katkılar yapıldığından söz eden övünmeler yan yana görülür.
İdeolojisizleşmenin bir yansıması olan ve ideolojisizleşmeden beslenen bu yönelim ve söylem, dinsel söylemlerle de birleşerek, "vicdan"lara hitap eder. Biraz daha "derin" entellektüel birikime sahip olanları ise, 1905 Rus devriminin yenilgisinden sonra ortaya çıkan ampiryokritisistler gibi, "tanrıyı" keşfederler.
Lenin, "Materyalizm ve Ampiryokritisizm" adlı yapıtının önsözünde, "20. yüzyıldaki" gelişmelerin "Engels'in diyalektiğini çürüttüğünü" iddia edenleri şöyle tanımlıyor:
Ama yine de, PKK'de "sosyalizm, gelecekte değil bugünden yaşanıyor", çünkü, A. Öcalan'a kadar sosyalizm, "kapitalizm sonrasında gelişecek olan bir sistem biçiminde öngörülmüştü. PKK bu yaklaşımı reddetmedi, fakat dar ve yetersiz buldu, geçmişten kopartılmış olarak gördü. Sosyalizm anlayışını genişletti, geliştirdi, geniş tuttu. Sadece bir ekonomik sistem olarak algılamadı, tam tersine genel tanımın da bir gereği olarak mücadele ve yaşam biçimi olarak gördü." [4*]
Böylece İmralı duruşmalarında farklı birşeyler söylenmişse de, "Apocu felsefe ve diyalektik", sosyalizmi "bugünden yaşanır" kılarken, aynı zamanda sosyalizmi, geçmişine geri döndürerek, "genel tanımın gereği"ni yaparak, büyük bir ilerleme göstermiştir. Daha ilerde göreceğimiz gibi, hernekadar "Apocu diyalektik" henüz yadsımanın yadsımasını kendisine içselleştirmemişse de, sosyalizmi, "genişleterek, geliştirerek, geniş tutarak" yadsımıştır. Hem de onun, geçmişine ve genel tanımına uygun olarak. Yani, "sosyalizm" sözcüğünün Türkçeleştirilen "toplumculuk" tanımına uygun ve tarihteki tüm "toplumcu" geçmişle birleştirerek. Tabii bu "toplumcu" geçmişin, Bay Dühring'in "sosyaliter" (toplumcu) toplumu olup olmadığı ise şimdilik belirlenmemiştir.
A. Öcalan İmralı duruşmalarında şöyle söylemektedir:
Böylece sosyalizmin "solunum yetmezliğinden" vefat ettiği ilan edilmektedir. Bu durumda, PKK'de yaşanılan sosyalizmin ne olacağı ise ortada kalmaktadır. Tabii, Duran Kalkan'ın sözünü etmiş olduğu, "bugünden yaşanan sosyalizm"in, gerçekte "sosyalist insan"ı ifade ettiği ve bu nedenle, —söylenenlerin yanlışlığı bir yana bırakılırsa— yaşanılanın sosyalizm değil, sosyalist yaşam tarzı olduğu kendisine söylense de, sosyalizm sözcüklerinin istenilen yerde, istenilen şey için kullanılmasının önü alınacak gibi görünmemektedir. Dolayısıyla, A. Öcalan'ın İmralı duruşmaları sırasında "vefat" ettirdiği sosyalizm ile Duran Kalkan'ın sosyalizminin yaşaması arasındaki çelişkinin de bir açıklaması vardır. "Apocu diyalektik"in bugün için kapsama alanına almamış da olsa yadsımanın yadsıması imdada yetişir:
"PKK bir ulusal kurtuluş mücadelesi yürütüyor olmasına rağmen böyle ulusal devlet, ulusal iktidar organlarını, kuşkusuz Kürt halkı için yaratmak istedi, fakat bir araç olarak tanımladı, araç olarak ortaya koydu. Ulusun, halkın, toplumun, bireyin gelişimine hizmet ettiği ölçüde yararlı olur diye gördük, hizmet etmezse her şey değildir, atılmalıdır. PKK sosyalizmine göre esas olan -böyle araçlar değil de- insanın gelişimi, toplumun gelişimidir. Bu ulusun ruhta, duyguda, bilinçte, yine yaşamda, örgütlenmede gelişimini, çok değişik yaşamsal alanlarında gelişimini de ifade ediyor. Esas olan budur... İktidar, devlet gibi şeyler buna hizmet ettiği ölçüde iyidir, başvurulmalıdır, kullanılmalıdır. Bununla çeliştiği ölçüde uzak durulmalı veya çelişen yönleri azaltılmalıdır. Bir iktidar devlet olacaksa buna hizmet ettiği düzeyde olmalı, hizmet etmeyen biçimlere, düzeylere kesinlikle gidilmemeli. Çelişkiyi zamanla aşabilmek gerekli. Bu anlamda da gerektiğinde partiyi bile aşma gücü gösteriliyor. Önderlik, bir söyleşide, 'halkın, insanlığın gelişimi ile çeliştiği zaman biz kurduğumuz gibi bu PKK'yi kapatmasını da biliriz' diyordu." [5*] (abç)
Ve burada durup, pragmatizmin ölçütlerinden ve bunun PKK açısından ne denli geçerli olduğundan söz etmenin PKK'nin niteliğini göstermeye fazlaca "hizmet etmeyeceğini" de ifade etmeliyiz. Ancak bizler, yine de pragmatistler gibi davranıp, pragmatizmin niteliği konusundaki sözlerimizi bir yana "atmak" niyetinde de değiliz.
Evet, pragmatizmin yanlış olduğunu, burjuva ideolojisinin Amerikan kapitalizmi özgülünde şekillenişi olduğunu söylemek bir şeye "hizmet etmeyecektir". Çünkü pragmatizmin bizzatihi kendisi, böyle bir eleştiriye karşı geliştirilmiştir. 1920'lerde Sovyetler Birliği'nde tartışıldığı gibi, Amerikan pragmatizmi, Amerikadaki ekonomik gelişmenin itici gücü durumunda olmuştur. Pratiklik ile pragmatiklik arasındaki ince sınır çizgisi, kaçınılmaz olarak, pragmatizmin kolayca teşhirini engellemektedir.
Ulusal sorunlarda pragmatizm, ezilen ulusun burjuvazisi için yeni bir ideoloji haline getirilmiştir. Ezilen ulus burjuvazisi için, ulusal sorun, kendine ait bir pazara sahip olma sorunudur. Küçük de olsa belli bir toprak parçası üzerinde kendine ait bir pazara sahip olma amacıyla yola çıkan ezilen ulus burjuvazisi, eski-sömürgecilik koşullarında, emperyalizmin sermaye ihracının getireceği gelişim peşinde koşmak durumundadır. Ancak, emperyalist aşamada, ezilen ulusun kurtuluşu sorununun, emperyalizmden kurtuluş sorunu haline dönüşmesi, kaçınılmaz olarak ezilen ulus açısından önemli bir çıkmaz yaratmıştır. Ulusal kurtuluş, aynı zamanda, emperyalizmin sermaye ihracından yararlanamamayı getirmektedir. Böylece ulusal (milli) burjuvazi, giderek, ulusal kurtuluş hareketlerinden uzaklaşmaya başlamış ve bu hareketlerin başını ezilen ulusun küçük-burjuvazisi çekmeye başlamıştır.
Ancak ulusal kurtuluş hareketini başarıya ulaştıran küçük-burjuvazi, uzun yıllar süren sömürge ve ezilen ulus olma koşulları nedeniyle, belli bir sermaye birikimine sahip olamadığından, ya emperyalizmle yeniden uzlaşmak ya da bir başka yol bulmak zorundadır. Kimi ülkelerin küçük-burjuvazisi birinci yönde "değişim" gösterirken, kimileri Sovyetler Birliği'nin varlığından destek alarak "ulusal ekonomi" yaratmaya, SBKP revizyonistlerinin deyişiyle, "kapitalist olmayan kalkınma yolu" na yönelmişlerdir.
Birinci yöne yönelenler, emperyalizmin yeni-sömürgecilik yöntemleriyle, ülke içinde, dışa bağımlı bir sanayileşmenin sağlayıcıları olarak kendi ulusal "itibarlarını" yükseltirken; ikinci yöne gidenler, salt Sovyetler Birliği'nin desteği ile ayakta kalır hale gelmişlerdir.
Bunun yanında çok daha az dikkat çeken diğer bir gelişme 1980'lerde belirginleşmiştir: Serbest bölgeler. Tayvan, Singapur, Malezya örneklerinde görüldüğü gibi, emperyalist tekellerin serbest bölgesi haline gelmek, burjuvazi için yeni "ufuklar" açmıştır. Bunun sonucu ise, mümkün olan en küçük parçada da olsa bir "devlet" sahibi olma istemidir.
Sovyetler Birliği'nin dağıtılmışlığı koşullarında, Sovyetler Birliği'ne bağlı olarak ortaya çıkan ulusal çözümlerin tümüyle ortadan kalkmasıyla birlikte, mevcut emperyalist sistem içindeki iki çözüm, ulusların tek "özgür" seçeneği haline gelmiştir. Ve A. Öcalan'ın İmralı savunmasında belirttiği gibi, her iki seçenek de Kürt ulusu açısından "reddedilmiş" ve Misak-ı Milli sınırları içinde bir "çözüm" yaratılmıştır. Bu "kavranabildiği" ölçüde, A. Öcalan'ın ne denli "gerçekçi" ve "tutarlı" olduğu da kavranacaktır!
İşte pragmatizmin yeniden boy gösterdiği alan bu "yeni çözüm"dedir. Yakından bakıldığında görülmektedir ki, ortadaki her iki seçim, doğrudan ve tek olarak emperyalizme bağlıdır ve emperyalistlerin "istemlerine" göre uygulanabilir. PKK, bu gerçeği çok açık olarak görmüş ve her fırsatta da açıklamıştır. Emperyalist ülkelerle, özellikle Amerikan emperyalizmiyle geliştirilmeye çalışılan ilişki, bu temelde olmuştur. Orak-Çekiç bu nedenle amblemden çıkartılmış, istihbarat örgütleriyle bu nedenle görüşülmüştür. Ve "İtalya seferi" de bu nedenle gündeme gelmiştir. İtalya'da ifade edildiği gibi, bu "devletleşme" seferidir. Daha tam deyişle, emperyalist ülkelerle, emperyalist bir ülkede doğrudan görüşmeler yapma olanağı ortaya çıkmıştır. Ve de herkesin bildiği gibi, bu gerçekleşmemiş, Amerikan emperyalizmi başta olmak üzere, tüm emperyalist ülkeler A. Öcalan'ı muhatap almamışlardır. Bu durumda daha neler yapılacağı ortaya çıkmadan, Kenya olayı meydana gelmiş ve İmralı duruşmalarına gelinmiştir. Pragmatizm, sonuçta "hizmet edecek" yeni bir yer bulmuştur: Misak-ı Milli sınırları içinde Türkiye devletine hizmet.
İlkeler "karın doyurmaz!"
İlkelere bağlılık, ya da belirlenmiş ve kesinleştirilmiş belli bir amaç için çalışmak, mücadele etmek, amacın içerdiği tüm zorlukları peşinen kabul etmek ve bunlara rağmen ve bunlara karşın amaca ulaşma yönünde mücadeleye devam etmek demektir. Bunlar, ne olduğu bilinmeyen bir maceraya dalma ya da çocuk kandırmacası olamayacağına göre, ulusal kurtuluş gibi yüce bir amaç için yola çıkanlar, baştan nereye gideceklerini bilmek zorundadırlar. Ve emperyalist aşamada ulusal sorun, "ulusal boyunduruğa karşı savaş gibi özel bir sorun olmaktan çıkıyor, ulusların, sömürgelerin ve yarı-sömürgelerin emperyalizmden kurtuluşu genel sorunu haline" [6*] geldiği bilinerek yola çıkıldığında, nereye varılmak istendiği de biliniyor demektir. Bu bilinçle yola çıkılıp, zaman içinde zafer elde edilemediği görüldüğünde, tüm geçmişin ters-yüz edilmesi, gerçekleri değiştirmeyecektir.
Bilinmek zorundadır ki, "gönüllü birliktelik", ancak ezilen ulusun kendi kaderini tayin hakkına sahip olduğu koşullarda geçerlidir. Ezilen ulus, kendi kaderini tayin hakkına sahip olduğu koşullardadır ki, kendi özgür iradesi ile bu hakkı nasıl kullanacağına karar verir. Bu kararı, kendi özür iradesi ile ayrıldığı ulusla birleşme yönünde de olabilir, ayrı devlet kurma yönünde de olabilir. Ama hepsinde ortak temel, kendi kaderini tayin hakkına sahip olunmasıdır.
İkinci olarak, ezilen ulus kendi kaderini tayin hakkını ayrı devlet kurma yönünde kullandığında, kendi ulusal devletinin tüm şekillenişinden sorumludur ve bu bağlamda kendi kaderini tayin etmiştir. Daha sonra ortaya çıkacak zorluklar, sadece bu "kaderin" bir sonucu olacaktır. Dolayısıyla, bir ulusun kendi kaderini tayin etme hakkı ile bu hakkı nasıl kullanacağını birbirine karıştıranlar ya da ulusların kendi kaderini tayin hakkını "mutlak ayrı devlet kurma" yönünde kullanma iradesi gösterenler, "bu iş çok zormuş" diyerek sonuçlardan kendilerini kurtaramazlar.
Üçüncü olarak, ulusal kurtuluş, gerçekleştiği koşullarda oluşturulacak olan ulusal-devletin niteliği ve programı, ulusal kurtuluş hareketini yöneten ya da yönetmek iddiasında bulunan her örgütün, partinin kendi programında ifadesini bulmak durumundadır. Bu programda ifade edilenler, aynı zamanda ulaşılacak hedefi ortaya koyar. Eğer programda ifade edilenler "ulusun, halkın, toplumun, bireyin gelişimini" ifade etmiyorsa, bu program sahipleri, o ulusal harekete öncülük edemezler. Eğer eskaza tersi gerçekleşecek olursa, bu öncülüğü kabul edenler bunun sorumluluğunu taşımak zorundadırlar. Ve ancak bu programa sahip olanlardır ki, dediğini yapmak ve İmralı'da yaptığını savunmak durumunda olacaklardır. Ayrı bir devlet kurmak, her koşulda, proletaryanın destekleyebileceği bir istem değildir. Proletarya, ezilen ulusun devlet kurma hakkını savunur, sonuna kadar savunur ve bu devletin, yeni bir sömürücü sınıf devleti, bir burjuva devleti olmaması için sonuna kadar mücadele eder. Bu bağlamda, proletarya, ulusal kurtuluş hareketinin öncüsü olmak durumundadır ve proletaryanın öncülüğünde gerçek bir ulusal kurtuluş gerçekleşir. Doğal olarak, bu kurtuluş, aynı zamanda, ezilen ulusun demokratik devriminin tamamlanması demektir. Proletaryanın öncülüğünde gerçekleştirilen bu demokratik devrim, demokratik halk devrimidir ve bunun programı da demokratik halk devrimi programıdır.
Demokratik halk devrimi programı, proletaryanın elinde, sosyalizme geçişin programıdır ve bu amaç dışında, her ülkenin kendi özgül koşullarına göre şekillenir. Sözkonusu olan Kürdistan olduğunda, kendi kaderini tayin hakkının ayrı bir devlet kurma yönünde kullanıldığında ne yapılacağı, neler yapılabileceği ve ülkenin ekonomik, toplumsal, siyasal, kültürel, askeri gelişiminin nasıl sağlanacağı programatik olarak belirlenmek zorundadır. Ve birilerinin, tüm bunları bir yana bırakarak, Kürt ulusunun karşı karşıya kaldığı olağanüstü baskı koşullarında meydana gelen kendiliğinden tepkileri milliyetçilik temelinde örgütleyerek varacakları tek yer, eldeki belli bir güçtür. Bu güç varolduğu sürece varolacaklardır. A. Öcalan'ın İmralı duruşmalarında açık biçimde ifade ettiği gibi, 1984 sonrasında PKK'nin gelişiminde belirleyici olan temel unsur, Kürtçe üzerindeki yasak ve bu yasağın en geniş ölçüde ve de askeri güçler aracılığıyla uygulanması olmuştur.
Kürtçe yasağın ve bu yasağın uygulanışının yarattığı uygun bir ortamda (konjonktür) sağlanan gelişme, salt güç sahibi olmayla sınırlı bir amaç için kullanılmıştır. "Hele Kürdistan'ı kurtaralım, gerisini sonra düşünürüz" mantığı ile yıllar geçirilmiştir. Doğru ya da yanlış gerçek bir programa sahip olunmadığından, yürütülen mücadele "Türk düşmanlığı" dışında hiçbir yönelime sahip olmamıştır. 1980 öncesindeki zayıf da olsa varolan anti-feodal yön tümüyle terkedilmiştir. Kürt feodalitesine yönelmeyen PKK, kaçınılmaz olarak feodalitenin kendi içsel evriminin bir izleyicisi olarak kalmıştır. Bunlar görmezlikten gelinerek, İmralı duruşmalarında, "bölge halkının yaşadığı ağır feodal koşullar da demokratik boyutu karşımıza çıkarmaktadır. Etnik-aşiretsel yapı, dini siyasi örgütlülük, ağalık kalıntıları demokratikleşmenin önündeki en önemli engellerdir" demek birşeyi değiştirmeyecektir.
İşte pragmatizm, böylesine açmazlar yaratarak bugüne gelinmesini sağlamıştır. Bu durumda, "peki ne yapılmalıydı?" diye sormak, pragmatizmin ortamında gelişmiş her birey için en kolay çıkış yoludur. (Diğer bir yol da, "madem biliyorsunuz, öyleyse niye yapmıyorsunuz?" söylemidir. Oysa ki, sorunun yanıtı kendi içindedir: "madem bizim bildiğimizi biliyorsunuz, neden ordaydınız?")
Tüm bunları bilmezlikten gelerek, A. Öcalan'ın İmralı'da "çok iyi savunma" yaptığından, "devlet adamı sorumluluğuna yaraşır" bir tutum sergilediğinden söz edenler, her örgütlenmenin, partinin belirlenmiş bir programa sahip olması gerektiğini unutmuş görünmektedirler. Kimilerinin "hiç beğenmediği" bir THKO savunmasında bile belirgin bir program vardır ve sadece okuyan ve okuduğunu gören gözler için vardır. Ondan sonra çıkıp da, "A. Öcalan bir Deniz Gezmiş olamazdı, çünkü Deniz Gezmişlerin bir programı bile yoktu" demek için, kişinin aklının fazla erginleşmiş olması gerekir!
Tüm bunlara rağmen, yine de pragmatizmin yarattıklarını ve çarpıttıklarını ifade etmiş olmuyoruz.
A. Öcalan, Kürt halkına "bir parti kazandır"mış, "arkasından ordu, cephe kur"muş ve ardından da "devlet" bile kurarmış! Ve hiç kimsenin çıkıp şunu söyleyemeyeceği varsayılıyor: Peki nerede bu ordu, bu cephe?
Soru sorulamayacağı varsayıldığı için, pragmatist yoluna devam etmekte bir sakınca görmez:
Marksist diyalektik bu konuda biraz ileri gitmek istedi. Ana yönle birlikte ikincil yanı, tali olan yanı böyle görmek istedi, tanımlamak istedi. Fakat bu noktada çok ileriye gidemedi bizce. Tekrar bütün çelişkilerde onu tanımlamada, onu ele almada ana yönü yine birincil planda aldı, esas aldı. Yaşam tarzını, gelişme yönlerini bunun üzerine kurdu. Bu, giderek de burjuva diyalektiğine yaklaştı. Reel-sosyalizmin bu kadar gelişme sonucunda yıkılması, böyle bir bakış açısına dayanmasından kaynaklanıyor. Haliyle böyle bir aynılaşma, farklı yöne gidemedi." [8*] (abç)
Örneğin sınıf çelişkisini, burjuva-proletarya çelişkisini ele alırken, bu çelişkiyi burjuvayla değil, proletaryayla tanımlamayı esas alıyor. Proletarya üzerinde durmak, tahlil etmek, tanımlamak, onun güçlü-zayıf yönlerini görmek ve gelişme yaratmaya çalışmak, yaklaşımın özüdür... Yani çelişkinin o zaman tali, ikincil, zayıf görünen yönü üzerinde durmak, onu anlamaya, tanımlamaya çalışmak, içinde bulunduğu durumu inceleyip zayıf yönlerini, dinamiklerini görüp oradan bir gelişme yaratmak Apocu diyalektiğin, Apocu çelişkileri inceleme-çözme biliminin esası oluyor." [9*] (abç)
Genel Türkçe kuralları içinde konuşursak, "Apocu" sözcüğü, "Marksçı", "Leninci" sözcüğü gibi (ki geçmiş dönemde T"K"P bu sözcükleri sıkça kullanırdı), belli bir düşünceye bağlı olma durumunu ifade eder. Bu nedenle, "Apocu" deyimi, "Marksist", "Leninist" deyimleri gibi bir tanımlamadır, tıpkı günümüzde TKP-ML'nin "Maocu" olması gibi, PKK de "Apocu"dur. Böylece "Apoist felsefe", "Apoist diyalektik" ve nihayet "Apoizm"e doğru bir evrim sözkonusu olmaktadır. Duran Kalkan'ın tüm ayrımları, yani "burjuva diyalektiği", "Marksist diyalektik" ve "Apocu diyalektik" ayrımları, "Apoizm" çizgisini ifade eden ayrımlar olarak sunulmaktadır. Yukarda ifade edildiği gibi, kapitalizmin, "marksist felsefeyi, marksist diyalektiği" "çözerken", "Apocu felsefeyi" "çözememiş" olduğunun söylenmesi bile bu ayrılışmayı net ortaya koymaktadır. Salt mantıksal olarak, felsefik olarak, diyalektik olarak, bilimsel olarak, PKK hareketi, kendisini, tümüyle Marksizm-Leninizmin dışında ve onu "aşmış" bir konumda tanımlamaktadır. Böylece Marksizm-Leninizmle olan ilişkisi, burjuva felsefesinin, diyalektiğinin ilişkisi gibidir.
Ve A. Öcalan, 1995'de şöyle diyordu:
Bütün bunların felsefedeki ifadesi çok yalındır: Kişi, kuyudaki kurbağa gibi, gökyüzünü kuyunun ağzı kadar sanıyor.
İnsanlara, dinsel kesimlere, sınıflara, örgütler "armağan eden" A. Öcalan'ın en son armağanı PJKK olmuştur. (Kürdistan İşçi Kadın Partisi-Partiya Jinen Karkeren Kurdistan)
Sanırsınız ki, "Apocu diyalektik" çelişkinin ikincil, tali yönleriyle ilgilendiği için ve Marksist-Leninist diyalektik temel, ana yönlerle ilgilendiğinden, bu türden "armağanlar" verememiştir! Doğal olarak dünya çapındaki ve tüm tarihsel dönemde Marksist-Leninistlerin kurdukları ya da kurulmasını sağladıkları partiler, kitle örgütleri, sendikalar vb. "armağan" edilmedikleri için hesaba katılamazlar.
Herhangi bir dili konuşan birini düşününüz. Öyle ki, bu kişi, belli bir eğitim almamış ve günlük yaşamında 5-10 sözcükten fazlasını kullanmadığından kendi dilindeki sözcüklerden bile habersiz olsun. Böyle bir kişi, birşeyler söylerken, kaçınılmaz olarak bildiği sözcüklerle sınırlı bir ifade içinde olacaktır. Ve yine aynı kişi, o güne kadar bilmediği birşeyleri ifade ederken ise, bildiği sözcükleri farklı anlamlarda kullanmak ya da bildiği sözcüklerden yeni sözcükler üretmek zorundadır. İşte "PKK sosyalizmi", "PKK diyalektiği" bilinen üç-beş sözcükle açıklanan, "yeni" bir şeydir. Bir örnek olması açısından D. Kalkan'ın açıklamasına bir kez daha bakalım:
İnsan tabii bireysel bir varlık değil, toplumsal bir varlık. Toplum-birey ayrılığı ve bütünlüğü de var, çok karşı karşıya da koymamak gerekiyor." [12*] (abç)
Oysa, daha henüz G. Politzer'in "Felsefenin Temel İlkeleri"ni okumuş biri bile, toplum-birey ilişkisinin diyalektik bir bütün oluşturduğunu bilir. Doğal olarak, diyalektik her bütün gibi, iki yön, zıtların birliği ve mücadelesi çerçevesinde vardırlar. Ve yine doğal olarak, bunların "karşı karşıya konulması" diye bir durum, sadece, hangisinin temel, hangisinin tali, ikincil olduğu bağlamında bir ifade içinde, zorlanarak bulunabilir. Yoksa kapitalizmde bireyi esas alan ve bireyin gelişiminden toplumun gelişimine gidilmesini savunan anlayış ile "insan bireysel bir varlık mı, yoksa toplumsal bir varlık mı" ikilemi, çok zorlanırsa aynılaştırılabilir. Bireysel mülkiyete, özel mülkiyete dayanan bir toplumda, bireyin "esas" alınması, "toplum"un "ikincil" alınması, yani birincinin doğal bir parçası olarak alınması anlayışı (burjuva anlayış), hiç de bu iki yanın "karşı karşıya" konması olmadığı da açıktır. Ve zaten Marksist diyalektik bu iki yanı bir bütün olarak aldığı için, arada bir "karşı karşıya koyma" mevcut da değildir.
Ve belki denilmek istenen, "reel-sosyalizmin", yani SBKP revizyonizminin, sosyalizmin inşası sorununda, toplumun genel gelişimi sağlandığı ölçüde, bireyin gelişimi de sağlanacaktır ifadesini mekanik olarak yorumlayarak, tüm faaliyeti toplumun genel gelişimine ve bunun içinde de ekonomik gelişmeye yöneltmesinin "yanlış olduğu"dur. Ama bu revizyonizmin genel eleştirisi çerçevesinde her zaman ortaya konulmuş gerçeklerden başka birşey değildir.
Sonunda, elimizde kala kala "insan çözümlemesi" kalmaktadır. Şu ünlü, "Dersim kişiliği", "Antep kişiliği", "Botan kişiliği" türünden "çözümleme"! Ve birileri, bunun büyük bir şey olduğunu, bugüne kadar hiçbir Marksist-Leninistin bunu yapmadığı ve hatta ustaların bile bunlardan uzak durduğu, A. Öcalan'ın deyişiyle, bu konuda "zayıf" olduklarını düşünebilir.
Bu durumda, insan kendisinin psikiyatri kliniğinde olduğunu düşünebilir. Çünkü, en yaygın kişilik çözümlemeleri psikiyatride yapılır ve bunun en gelişmiş teknikleri Freud'da mevcuttur.
Yok eğer, toplumların, ulusların, halkların sınıflardan meydana geldiğini kabul ediyorsanız, kaçınılmaz olarak sizin tahlilleriniz, sınıfsal tahliller olmak zorundadır. Çünkü insanlar, bireyler, belli bir toplum içinde, belli sınıfların üyeleri olarak vardırlar. Onların bilinci de, kaçınılmaz olarak, içinde bulundukları sınıfın bilincidir ve bu da içinde yaşadıkları maddi koşulların ürünüdür. Ve her sınıf, kendi içinde, değişik meslek kollarına, üretim birimlerine bağlı olarak alt bölümlere sahiptir ve bu alt bölümler, genel içinde, kendi özgül yanlarıyla tanımlanırlar.
PKK'nin "insan çözümlemeleri"ni azçok okuyan herkesin görebileceği gibi, tüm tahliller, özelleştirilmiş ve sınırlandırılmış bir alan içinde yapılır. Böyle bir özelleştirme ve sınırlandırmanın, az ya da çok genel bir sonuç üretebilir bir tahlile konu olabilmesi için de, bu alanın belli bir homojenlik göstermesi gerekir. Ele alınan alanlar, kapalı üretim birimleri olduğu sürece, PKK'nin "insan çözümlemeleri", belli bir bölgesel geçerliliğe sahiptir. Ancak, alınan alan ya da onların ifadesiyle "kişilik", değişik sınıf ilişkilerinin geliştiği yerler olduğu andan itibaren, bu geçerlilik tümüyle ortadan kalkar. Doğal olarak, sınıf ilişkilerinin geliştiği "alanlara" ilişkin olarak A. Öcalan da dahil, hiçbir PKK yazınında bir "çözümleme" görülmez. Örneğin, "İstanbul kişiliği" gibi.
İşte "Apocu felsefe", böyle bir özgünlük içinde bir zorlamanın ürünü olmuştur. Proletarya-burjuvazi çelişkisinde, "Apocu felsefe" protetaryayı "esas" alır. Ama Marksist-Leninist diyalektik, bu çelişkide "hakim yön" "ana yön" üzerinde durur. Eh! Kapitalist toplumda, topluma "hakim olan" burjuvazi olduğuna göre, Marksist-Leninist diyalektik burjuvaziyi "esas" alır. Reel-sosyalizm de bundan çöktü! Yani reel-sosyalistler felsefeyi kötü yönetmişlerdir! Zaten "burjuva diyalektiği" "çelişkiyi farklı iki kutuptan oluşan bir mantıkla ifade ettiği" için, kapitalizmi geliştirmiştir! Oysa "Apocu diyalektik", kesindir ki, "çelişkiyi farklı iki kutuptan oluşan bir mantıkla ifade" etmez. Sadece, "çelişkiyi ikincil yanıyla tanımlar". Böylece "Apocu diyalektik"te, çelişkinin farklı iki kutuptan oluşan bir şey olmadığını, örneğin üçgen, dörtgen, beşgen gibi birşey olduğunu öğrenmiş oluyoruz. Doğal olarak, felsefe dünyasından geometri dünyasına atlamak gerekiyor. Bu atlayışı, Bay Dühring'in bile becerebileceğini sanmıyoruz.
Görülen odur ki, PKK hareketine "hakim olan" pragmatizme teorik bir çerçeve çizilmeye çalışılmaktadır. Ancak pragmatizmin ne olduğu konusunda bilgi sahibi olunamadığından, sadece birşeyler uydurulmaktadır.
Ve söz Duran Kalkan'dan A. Öcalan'a geçince şunlar söylenmektedir:
"Düşmanı çözmek" nedir? Yani "düşman", "Apocu diyalektiğe" göre, çelişkinin hangi yanıdır? "Hakim" yan mı, "tali" yan mı? Eğer "düşman", proletarya için burjuvazi, ulusal hareket için ezen ulus burjuvazisi ise, "Apocu diyalektiği" uygulayan Duran Kalkan, kaçınılmaz olarak çelişkinin tali yönü üzerinde durduğu için, bu ikincil yanı esas aldığı için, "düşmanı" çözmek, onun üzerinde "durmak", onu "tahlil etmek", onu "tanımlamak", onun "güçlü-zayıf yönlerini görmek" gibi bir sorunu olmamıştır. Bu nedenle, A. Öcalan'ın söyledikleri, Duran Kalkan'ın "Apocu" bakış açısına göre "marksist diyalektik" demektir, o zaman reddedilmelidir!
Tabii, "Apocu felsefe"nin sorunları bunlarla sınırlanamaz. Herşey çok açık olmasına karşın bir örnek daha verelim.
Şöyle diyor Duran Kalkan:
"Apocu felsefe"nin terminolojisine göre, "küçük-buruva yaşam çevresi"nden kastedilen, demokratik kitle örgütlenmeleridir. Bunları kurarak "işi yürütmek", yani gerillayı örgütlemek "mümkün"müş! Tabii, konuları az çok bilen herkesin anlayabileceği gibi, burada ifade edilen "virgülle" ayrılan iki sözcüğün ikincisidir: "gerillayı, partiyi". Bu ikincisi de ("parti") böyle bir çerçevede "varedilmeyeceği" için, kaçınılmaz olarak, legal, oportünist ve revizyonist bir parti olmak durumundadır. Ama "Apocu felsefe", Kürdistan'da "küçük-burjuva yöntemleriyle bu işi yürütme"nin mümkün olmadığını ortaya koymuştur. Ve işte bunun kanıtı:
Tabii, bunlar, şu ünlü burjuvazinin "çözdüğü" Marksist diyalektikle ilgili olduğu için, PKK'nin "Apocu diyalektiği"ni bozmayacaktır. Bunun yerine daha anlaşılır bir ifade bulmak gerekir. İşte A. Öcalan'ın Duran Kalkan'a yanıtı:
Bunu aşmak için, Ortadoğu'daki çalışmalar ölümcüldü, amansızdı. Fakat en son bundan sıkıldınız, fıçı gibi şiştiniz, fayda vermedi." [17*]
[1*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportaj, Sosyalizm gelecekte değil bugünden yaşanıyor. Aynı röportaj, Özgür Halk, Özgürlük Hareketi'nde Sosyalizm ve Temel Özellikleri, Sayı: 98, s: 58
[2*] Lenin: Materyalizm ve Ampiryokritisizm, s: 8
[3*] PKK VI. Kongre Sonuç Bildirgesi
[4*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportaj, Sosyalizm gelecekte değil bugünden yaşanıyor.
[5*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportaj, Sosyalizm gelecekte değil bugünden yaşanıyor.
[6*] Stalin: Marksizm ve Ulusal Sorun ve Sömürge Sorunu, s: 97-98
[7*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportaj, Sosyalizm gelecekte değil bugünden yaşanıyor.
[8*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportaj, Sosyalizm gelecekte değil bugünden yaşanıyor.
[9*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportaj, Sosyalizm gelecekte değil bugünden yaşanıyor.
[10*] Serxwebûn, sayı: 166, Ekim 1995.
[11*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportajı.
[12*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportajı.
[13*] Serxwebûn, sayı: 205, Ocak 1999
[14*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportajı.
[15*] Serxwebûn, sayı: 203, Kasım 1998. Duran Kalkan'la röportajı.
[16*] Lenin: "Sol" Komünizm, Bir Çocukluk Hastalığı, s: 38-39
[17*] Serxwebûn, sayı: 205, Ocak 1999
[18*] Engels: Anti-Dühring, s: 455
[19*] Marks: Louis Bonaparte'ın 18 Brumaire'i, Seçme Yapıtlar, c: I, s: 477
