Felsefe Ansiklopedisi                                                       Kurtuluş Cephesi İnternet Sayfası

kurcephe@kurtuluscephesi.org
erisyay@kurtuluscephesi.org

ADCILIK :

      (Os. İsmiyye, Fr. Nominalisme, Al. Nominalismus, İng. Nominalism, İt. Nominalısmo) Genel kavramların hiç bir varlıkları olmadığı ve birer ad'dan ibaret bulunduğunu savunan öğreti... Adcılığı, on birinci yüzyılın sonlarına doğru, Compiegne papazı Roscelin ileri sürmüştür. Roscelin'e göre genel kavramlar (Os. Külliler, Fr. Les Universeaux), birtakım seslerden birer "müsemmasız isim"dirler ve hiç bir ger.eklikleri yoktur... Roscelin'nin bu savı, din kurumunu ve kilise'yi temelinden sarsmıştır. Çünkü din kurumu ve kilise, başta Tanrı kavramı olmak üzere, tümüyle genel kavramlara dayanmaktadır. Genel kavramlar gerçek sayılmazsa, din ve kilise de gerçek sayılamaz. Bu yüzden, hemen bütün ortaçağ, adcılar'la genel kavramları gerçek sayan gerçekçiler (Os. Hakikiyyun, Fr. Réalistes)'in kavgalarıyla kaplanmıştır. Abaelardus, kavramcılık (Os. Hakikiyyun, Fr. Conceptualisme) öğretisini ortaya atarak her iki düşünceyi uzlaştırmaya çalışmıştır... Adcıllık, öğrei olarak on birinci yüzyılda ortaya atılmakla beraber, düşünce olarak pek eskidir. Antikçağ Yunan düşüncesinde de Stoacılar ve Epikuroscular adcıydılar. Kinik düşünür Antistenes, Platon'nun gerçek saydığı İde'leri için "Atı pek iyi görünüm ama Atllılığı göremiyorum" demişti. Aristoteles de Platon İde'lerinin gerçekliklerine karşı çıkmıştı. İslam felsefesinde de, başta ehli sünnet olmak üzere, pek çok düşünürler adcılığı tutmuşlar ve dışımızdaki bağımsız varlıklarla ilişkili olmayan mefhumatı sırfa (Fr. Nations Pures)'yı "müsemmasız isimler" saymışlardır. Onlar için de gerçek, ancak nesnel varlığı olan şeylerdirç On dördüncü yüzyılın adcı gezimleri bu savı geliştirerek kiliseyi sarsmışlar, din'le dünya işlerinin ayrılmasını sağlamışlardır. On sekizinci yüzyılın duyumcuları da adcıdırlar. Duyumcu condilac "Tümeller addan başka bir şey olsalardı tümel olamazlardı" demektir... Adcılık, ortacağın koyu karanlığı içinde yepyeni bir dünya görüşüne temel hazırlayan çok önemli ve ilerici bir öğretidir. Bk. Ad, Adcı Gezimcilik, Gerçekçilik, Ockhamisme, Kavramcılık.



Ana sayfaya dönüş